ลิ่วชิน (六親)
ความหมายและฐานอ้างอิง
ลิ่วชิน (六親) เป็นการจำแนกความสัมพันธ์ของธาตุประจำขีดในระบบน่าเจี่ย โดยทั่วไปมีห้าหมวด ได้แก่ บิดามารดา พี่น้อง บุตรหลาน ภรรยา–ทรัพย์ และขุนนาง–ผี แม้ชื่อ “ลิ่วชิน” จะมีความหมายตามตัวอักษรว่าญาติหกประเภท ก็ไม่ควรเติมหมวดที่หกขึ้นเอง หรือถือว่าขีดซื่อเป็นหมวดธาตุที่หกควบคู่กับบิดามารดาและพี่น้อง ซื่อเป็นเครื่องหมายบอกตำแหน่ง ขีดซื่อจึงอยู่ในหมวดธาตุหนึ่งในห้าหมวดนี้ได้พร้อมกัน
บทความนี้ใช้ธาตุของวังที่กว้าเดิมสังกัดในระบบแปดวังเป็นฐาน ไม่ใช้ก้านฟ้าประจำวันเสี่ยงทาย ดิถีในดวงสี่เสาของผู้ถาม หรือธาตุของกว้าบนที่เลือกขึ้นมาเอง เมื่อกำหนดกิ่งดินให้แต่ละขีดแล้ว จึงนำธาตุของกิ่งดินนั้นมาเทียบกับธาตุวัง
ความสัมพันธ์ทั้งห้าหมวด
| ความสัมพันธ์ของธาตุขีดต่อธาตุวัง | หมวดลิ่วชิน | ตัวอย่างเมื่อวังเป็นธาตุทอง |
|---|---|---|
| ธาตุขีดส่งเสริมธาตุวัง | บิดามารดา — 父母 | ดินส่งเสริมทอง จึงจัดดินเป็นบิดามารดา |
| ธาตุขีดเหมือนธาตุวัง | พี่น้อง — 兄弟 | ทองเป็นพี่น้อง |
| ธาตุวังส่งเสริมธาตุขีด | บุตรหลาน — 子孫 | ทองส่งเสริมน้ำ จึงจัดน้ำเป็นบุตรหลาน |
| ธาตุวังข่มธาตุขีด | ภรรยา–ทรัพย์ — 妻財 | ทองข่มไม้ จึงจัดไม้เป็นภรรยา–ทรัพย์ |
| ธาตุขีดข่มธาตุวัง | ขุนนาง–ผี — 官鬼 | ไฟข่มทอง จึงจัดไฟเป็นขุนนาง–ผี |
ตารางนี้จำแนกตามธาตุเท่านั้น ไม่แบ่งเป็นฝ่ายตรงกับฝ่ายรองตามหยินหยาง จึงต่างจากสิบเทพในระบบสี่เสา หมวดบิดามารดาและขุนนาง–ผีของลิ่วเหยาก็ไม่ได้ตรงกับเจิ้งอิ้นและเจิ้งกวนของสี่เสาโดยอัตโนมัติ เพราะใช้ฐานอ้างอิงและมีหน้าที่ต่างกัน
การจัดข้อมูลครบทั้งหกขีดของกว้าเฉียน
เฉียนเหวยเทียน หรือเฉียนซ้อนเฉียน สังกัดวังเฉียนธาตุทอง กิ่งดินที่กำหนดจากล่างขึ้นบนคือ จื่อธาตุน้ำ อิ๋นธาตุไม้ เฉินธาตุดิน อู่ธาตุไฟ เซินธาตุทอง และซวีธาตุดิน ตามกฎข้างต้นจึงได้ลิ่วชินตามลำดับเป็น บุตรหลาน ภรรยา–ทรัพย์ บิดามารดา ขุนนาง–ผี พี่น้อง และบิดามารดา
สำหรับกว้าเฉียนซ้อนเฉียน ขีดซื่ออยู่บนสุด และขีดอิ้งอยู่ตำแหน่งที่สาม ขีดบนสุดจึงระบุได้พร้อมกันว่า “บิดามารดา, ซื่อ” ส่วนขีดที่สามระบุว่า “บิดามารดา, อิ้ง” การมีข้อมูลสองช่องอยู่ด้วยกันไม่ได้เพิ่มจำนวนหมวดลิ่วชิน
หากคำนวณออกมาว่า “จื่อธาตุน้ำเป็นบิดามารดา” ในตัวอย่างนี้ ควรตรวจเสียก่อนว่าใช้ก้านฟ้าประจำวันหรือธาตุของวังอื่นเป็นฐานผิดไปหรือไม่ ไม่ใช่แก้กิ่งดินในตารางน่าเจี่ยทันที
การเทียบกับบุคคลและเรื่องที่ถามตามจารีต
บิดามารดามักขยายความไปถึงเอกสาร ผู้ใหญ่ และการคุ้มครอง ภรรยา–ทรัพย์มักใช้กับทรัพย์สิน ส่วนขุนนาง–ผีอาจใช้กับตำแหน่งหน้าที่หรือข้อจำกัด ทั้งหมดเป็นการเทียบเคียงตามจารีต ไม่ใช่หมวดข้อเท็จจริงทางสังคมศาสตร์ คำถามสมัยใหม่อาจเกี่ยวทั้งสัญญา รายได้ และงาน จึงไม่ควรกำหนดย่งเสินเพียงหมวดเดียวจากคำสำคัญคำเดียวโดยฝืนบริบท
การเลือกย่งเสินต้องอธิบายตามสิ่งที่ถาม ผลลัพธ์ที่ต้องการพิจารณา และตำราที่ใช้ การถามถึงตัวสัญญากับการถามถึงเงินที่จะได้รับจากสัญญาอาจใช้ประเด็นหลักต่างกัน หากหมวดหนึ่งปรากฏหลายขีดหรือไม่ปรากฏ ต้องอธิบายหลักเลือกขีดและวิธีพิจารณาขีดแฝงแยกต่างหาก ไม่เติมขีดที่ไม่มีอยู่ขึ้นมาเป็นข้อมูลเดิมของผัง
ความสัมพันธ์กับข้อความคัมภีร์
ข้อความประจำกว้าและขีดใน 《周易》 เป็นแหล่งข้อความสำหรับอ่านตีความ แต่ไม่ได้ระบุข้อมูลลิ่วชินชุดนี้โดยตรง ภาพความหมายเรื่อง “หมู่คน” ของกว้าซือ หรือ “การเกื้อหนุนใกล้ชิด” ของกว้าปี่ จึงใช้พิสูจน์วิธีจำแนกลิ่วชินตามธาตุไม่ได้ อาจนำมาอ่านเทียบกันได้ แต่ต้องแยกข้อความคัมภีร์ออกจากการจัดหมวดในสมัยหลัง
บทความที่เกี่ยวข้อง: น่าเจี่ย, ซื่อ–อิ้ง, ย่งเสิน
เอกสารอ้างอิงและขอบเขตการอธิบาย
ข้อความประจำกว้าและขีด บทอรรถาธิบายอี้จ้วน และวิธีน่าเจี่ยในสมัยหลังเป็นเอกสารต่างชั้นกัน ข้อความดิจิทัลช่วยค้นหาตำแหน่งได้ แต่ยังต้องตรวจฉบับหลัก ข้อความต่างฉบับ และคำอธิบายประกอบ ความสัมพันธ์กับความหมายเชิงสัญลักษณ์ในบทความนี้ใช้ชี้แจงกฎตามจารีต ไม่ใช่หลักฐานเชิงทดลองว่าคำพยากรณ์เป็นจริง